Komi Zyrians Traditional Culture

КОМИ КУЛЬТУРА ГРАММАТИКА СЛОВАРИ ЛИТЕРАТУРА МУЗЫКА ТЕАТР ЭТНОГРАФИЯ ФОТОАРХИВ КУПИТЬ AUDIO CD КНИГИ

АЛЕКСЕЙ ПОПОВ

МЫЙЛА И ВОЛIСНЫ     ӧти акта пьеса, 1993

Подробнее об авторе
Алексее Попове:
Премьера пьесы "Кимӧститчысьяс"
5 ноября 2010.

В О Р С Ы С Ь Я С:
ПРОКОР ИВАН — 55 арӧса мужичӧй.
НАСТА — сылӧн гӧтыр, 54 арӧса.
НИНА — налӧн ныв, 22 арӧса.
ТОЛЯ — сылӧн верӧс, 26 арӧса.
ПЕДЭТ МИШ — Насталӧн воr, ар ветымына.

Действиеыс мунӧ ӧнія кадӧ.

Ниналӧн да Толялӧн патера. Вель ыджыд жыр. Шӧрасмоз пызан, улӧсъяс. Дзик стен шӧрас ӧшалӧ кык важся ӧбраз. Пызан вылын телефон. Пырӧны Прокор Иван, Наста да Педӧт Миш, коді неуна гажакодь. Иванлӧн да Насталӧн кианыс сьӧкыд сумкаяс. Мишлӧн киняулас тубрастор. Сьӧкыда лолалӧны.

НАСТА (гӧгӧр гоньялігтырйи). Со и воим. Кӧть и "Заря" теплоходӧн, но туй вылӧ петавтӧм мортыдлы вель деливӧ.

ПРОКОР ИВАН (пуктӧ сумкасӧ). Час нёль на тай жуньгис-муніс.

НАСТА (водзӧ гоньялігтырйи). Некод тай нӧ абу? Керка ӧдзӧсыс восьса-а.

ПРОКОР ИВАН (джодж шӧрын тапикасигтыр). Сідзкӧ, эз ылӧ мунны. Локтасны.

ПЕДӦТ МИШ (сулалӧ ӧдзӧс дорын. Сэсся зурасьӧ ӧбразъяс вылӧ). Сё дивӧ тай. Енлы кевмӧны али мый нин ныв гозъяыд?

НАСТА (аддзӧ жӧ). Эз кӧ ӧні кут!

ПЕДӦТ МИШ (воськовтӧ ӧбразъяслань). Юрбитыштны али мый нин. Пырӧмӧн тшӧтш. Да ӧд ог нин куж. Пӧч эськӧ велӧдліс да. Вунӧма. (Сійӧ пуктӧ тубрасторсӧ пызан вылӧ да сувтӧ ӧбраз дорӧ. Веськыд кинас куим чуньӧн заводитӧ петкӧдлыны юрбитӧм. Первой чуткӧ кынӧмас). Тадзи кӧ заводитӧны-а? Али бара оз? (Босьтчӧ пельпомсяньыс). Гашкӧ, тадзи да.

НАСТА. Дугды, Миш, эн йӧй улӧ лэдзчысь.

(Та кості пырӧ Нина. Сійӧ нимкодя вашъялӧмӧн видзӧдӧ рӧдвуж вылас).

ПЕДӦТ МИШ. (Водзӧ сулалӧ, кимӧститчӧ). А-а. Со тадзи, буракӧ. (Заводитӧ плешсяньыс, сэсся зургӧ кынӧмас. Та дырйи вӧчӧма коньӧр чужӧм, быттьӧ зэв ыджыд грека морт.) Шӧпкӧд жӧ, енмӧй, племяничалы, медым менсьым вирӧс нӧшта вежыштас. Вом кӧрӧй мед шомаджык лоӧ.

НАСТА. Кӧвъясис тай миянкӧд. Садь юрӧн кӧ, мед нин...

ПРОКОР ИВАН. (Пызан сайӧ Ниналы мышкӧн пуксьӧмӧн). Век нин гаж...

НИНА. (Явитӧ асьсӧ). Гӧститӧда, гӧститӧда, Миш чож. (Ставӧн бергӧдчӧны сылань).

НАСТА. Нинук!

ПРОКОР ИВАН.(Чеччӧ). Чолӧм, нылук.

НИНА. Здравствуйте, здравствуйте. Кылӧм ни тӧдӧм локтінныд. Кӧть нин мед эськӧ звӧнитлінныд. (Воськовтӧ налань. Первой мамыскӧд кутчысьлӧны, матыстчӧ бать дорас).

ПРОКОР ИВАН. (Чургӧдӧ кисӧ). Ме мыйкӧ абу велалӧма кутчысьлынытӧ. (Батя-ныла кинас чолӧмасьӧны).

ПЕДӦТ МИШ. (Матыстчӧ Ниналань). А ме кутчысьла. Ӧд потанын на ӧввӧ сьывлі сылы. Ныв дырйи на тайӧ вӧлі. (Шмонитӧ). Ӧні со пир бӧрас куим воӧн арся шонді моз сӧмын ӧтчыд и мыччысьліс. (Топыда кутлӧ Нинаӧс).

НИНА. (Тшапамоз). Ми ӧд отпусктӧ лунвылын колльӧдлам Толякӧд.

ПРОКОР ИВАН (ышловзьыштӧ). Сэні тӧ, дерт, миянын дорысь ногсаджык. Номйыд оз курччась и ки пыдӧсыд куран воропсьыд оз моллясь.

НИНА (оз гӧгӧрво). А тӧданныд, кутшӧм лӧсьыда кольӧм во Толякӧд ветлім. (Кунькыртлӧ синсӧ да катлӧдлӧ юрнас). И таво со бара мӧдӧдчам.

НАСТА (Нина вылӧ видзӧдӧмӧн). Ветлӧй, ветлӧй. Том дырйиыд и гуляйтнытӧ.

ПРОКОР ИВАН. Шлывъялӧй...

НИНА (вежӧ сёрнисӧ). А век жӧ, мыйла эн звӧнитлӧй. Эськӧ Эжва дорас виччыси. Менам буретш шойччан лун. (Мамыслы). Мам, вежон-мӧдтӧ ӧд оланныд?

НАСТА (чуймӧмӧн). Сы дыра?

ПРОКОР ИВАН. Лун кык кежлӧ тай сӧмын гортысь петім-а.

НАСТА. Вежаньыд мӧс бӧрся видзӧдны кольччис. Пӧрысь мортыдлы дырсӧ сьӧкыд лоӧ. Кык лун кежлас дорйис, да и то пасибӧ.

ПЕДӦТ МИШ. Меным мый. Мӧс ни баля.

ПРОКОР ИВАН (сыланьӧ). Пӧслӧвича туйӧ жӧ тай и сиктас олан аслад руа вежӧр вӧсна. Лыда жӧ ӧд тэ кодьыс миян.

ПЕДӦТ МИШ (Ниналань). Начки Тайтӧтӧ мӧйму. Йӧлыс сотчис да. (Ышловзьӧ.) Вель бур мӧс вӧлі. Ме тӧ мый, а гӧтыр карта вылӧ видзӧдлӧм бӧрын первой нырас пыр и шлюпкӧптас. (Зятя-чойыслань.) Таво ар кӧсъям жӧ ньӧбны кукань. Кыдз нӧ пемӧстӧгыд.

НАСТА. Сідзи, сідзи. Со тай и Нина гозъялы гӧстечтор вичмӧдім. (Петкӧдлӧ сумкаяс вылӧ.) Скӧттӧгыд сиктсяньыд кӧть и тіян райцентрад мый гӧстинеч пыддиыд и босьтан? Куш нинӧм. Он ӧд картупель ведраӧн пет. Да и тіян сійӧ асланыд быдмӧ.

НИНА. Быдмӧ кӧ вӧлі... (Ышловзьӧ).

ПЕДӦТ МИШ. Мый нӧ нин весиг картупельсьыс райцентрад лэччысисны?

НИНА. Эз на эськӧ ставӧн да. (Тшапмыштӧ.) Ме Толялы шуа, мый прӧста дурӧм. Кодлыкӧ кӧ дефицит сетан, мешӧк картупельтӧ гортӧдзыд ваяс. И ваясны. Ӧні йӧзыс сэтшӧмӧсь.

ПЕДӦТ МИШ. Сідзкӧ, дефицит вылӧ кутанныд жыруйтны?

НАСТА (нывсӧ дорйигмоз). Кыдз кужасны, сідзи мед и олӧны. Ыджыдӧсь нин.

НИНА (шлапкерӧ кинас). Да ӧд ті туй выв йӧз. Варовитам нинӧм абусӧ, а кынӧмныд сюмалӧ.

ПРОКОР ИВАН. Оз на эськӧ да. Асывнас сёйим. Эсійӧ со (Педӧт Мишлань) весиг винаӧн на джагыд сёянтӧ кылӧдӧма.

ПЕДӦТ МИШ (Насталань). Сійӧ кӧ чышъянаыс эз вӧв, тэ на тшолкнитін.

НАСТА (мужичӧйяслы). Нӧшта мый? Туйӧ петам да нӧшта треснитны. Тэнӧ тай (Педӧт Мишлы) гӧтырыд синнас кыдзкӧ видзӧдӧ на. Йӧй кӧ-а?

ПЕДӦТ МИШ. Сюсь кӧ вӧлі, ме сайӧ эз пет.

НАСТА. Тэкӧд бызгынысӧ дыш. Ӧні тай карактерыд вежсьыштіс-а. Водзті вӧлі гажман да, весиг медся пурсьысь понъясыс раммӧны, пос улӧ саймовтчӧны. (Ниналы). Сёйныд, буди, оз на коз, а тшайсьыд ог куражитчӧй. Толяыд локтӧдзыд тырмас.

НИНА, (видзӧдлӧ часі вылӧ). Кык час на ӧд сэтчӧдз.

ПЕДӦТ МИШ. Мужик мортыд, гашкӧ, курыдторнад лышкыдджык.

НАСТА. Тьпу. Юны кӧ локтін, то бӧр сӧв теплокод вылас да кай. Кӧвъясис тай.

ПЕДӦТ МИШ. Со ӧд ачым на татчӧ локнысӧ ыззьӧді. Сибдӧмаӧсь керка пытшкас да он вӧрзьӧд.

НИНА. (Педӧт Мишлы). Аттьӧ, сідзкӧ, Миш чож, таысь... (Мамыслы). Тэ да ме часлы чэй юны лӧсьӧдчам. А ті пукыштӧй.

(Нывбабаяс саймовтчӧны мӧд жырйӧ).

ПЕДӦТ МИШ (ӧбразъяслань). Эсійӧ ен эскысьыс, буракӧ, поводнӧй дошлӧй (нерӧ). Депесіт вылӧ картупель кодкӧ сылы ваяс. Оз морав.

ПРОКОР ИВАН. Код тӧдас. Он ӧд нывтӧ гӧбӧчад видз.

(Нывбабаяс вайӧны чашкаяс, сакар, нянь. Наста кольччӧ. А Нина петӧ).

НАСТА. Пыр тай верӧснас ошйысьӧ-а. Универмагса директорӧн пӧ неважӧн пуктісны. Сюсьлуныс пӧ отсаліс. Слабог эськӧ да, мед сӧмын мортӧн вӧлі-а.

ПЕДӦТ МИШ (шӧпкӧдӧ). Час видзӧдлам, колӧкӧ, Нинаыд юрбитны нин велӧдчис. Сэки чай юӧм водзвылад пернапастӧ чӧвтас. (Ачыс мудера вашъялӧ).

ПРОКОР ИВАН. Эн сӧр нинӧм абусӧ. Сідз, колӧкӧ, ӧшӧдісны.

НАСТА (ышловзьӧ). Сідз эськӧ некод эз ӧшӧдлывлы да. Код тӧдас ӧнія том йӧзтӧ.

ПРОКОР ИВАН. Ме ас пайысь ӧг верит-а.

ПЕДӦТ МИШ (Насталы). Ми ӧнтай Иванкӧд сёрнитім нин, мый дошлӧй зять сюрӧма тіянлы. Депесіт вылӧ кӧсйӧ овны.

НАСТА (шӧпкӧдӧ жӧ). Ӧнтай эз вӧв лӧсьыд юавны. Кутшӧм скӧтиналӧн нӧ куйӧдыс, тайӧ депёсітыс? Сэтшӧм мӧй дона, мый мешӧк картупель сетӧны сыысь дон босьттӧг.

(Мужичӧйяс сералӧны. Чайникӧн пырӧ Нина, ӧдзӧс дорас сувтӧ).

НИНА. Мый нин сзтшӧмыс лои? Семдӧмныд?

НАСТА (юрсӧ бергӧдӧ мӧдарӧ). Да сідз, ас костаныс чиктылӧны.

(Пуксялӧны чай юны).

НИНА (чай кисьталігмоз). Но висьталӧй, кыдзи сэн олӧны? Вежань, чожинь, чой-вокӧй?

ПРОКОР ИВАН. Волы да аддзылан.

НАСТА (верӧсыслы). Но, эн сідзи. Абу ӧд тай ӧтнасӧн. Ӧтнас дырйи пыр гортын оліс. (Кисьталӧ чай).

ПРОКОР ИВАН. Сэктӧ и турунтӧ пуктылім кокньыдджыка.

ПЕДӦТ МИШ. Чожиньыд ничего олӧ. Со шаньга мӧдӧдіс. Небыд на. (Индӧ тубрастор вылас).

НИНА. Аттьӧ. Чайсӧ видлӧй. Кӧдзалас. (Ставӧн босьтчӧны чай юны).

НАСТА. Вежаньыд оз жӧ омӧля ов. Дерт, пӧрысьыдлӧн кутшӧм олӧм. Талун тапикасьӧ, аски висьӧ. А Ваньӧыд, Валяыд да Сашӧыд оз жӧ элясьны. Ставныc нин семьянаныс выль керкаясын олӧны. Да ӧд тэ тайӧс ачыд тӧдан. Юӧртлім. (Иванлы). А тэ эн ёнасӧ элясь. Найӧ ставныс на быд гожӧм пуктысьнытӧ миянлы отсасисны.

ПРОКОР ИВАН. Йӧв-яйсӧ тай катлӧны жӧ.

НАСТА. Кысь нӧ сразусӧ. Стрӧитчигас пемӧстӧ эз видзны. Ӧні кок йылӧ сувтісны. Порсьтӧ быд во на видзисны. Колӧкӧ, и мӧс видзны кутчысясны.

ПРОКОР ИВАН. Дышыс уна.

ПЕДӦТ МИШ. Тэ ассьыд быдтасъястӧ эн кулит. Кык гожӧмӧн ставныс на выль керка лэптісны, овмӧдчисны. Оз мукӧдыс моз кер сьӧдӧдтӧдзыс кыскыны...

ПРОКОР ИВАН. Нӧшта мый?

ПЕДӦТ МИШ (гораа серӧктӧ). Ті эн и гӧгӧрво-лӧ-й.

НАСТА. Мый?

ПЕДӦТ МИШ. (сералігтырйи юрнас доровтлӧ ӧбразъяслань). Эсійӧс.

ПРОКОР ИВАН (тшӧтш серӧктӧ). Мый? Эз пернапасась?

ПЕДӦТ МИШ. Эз. Эг тай казяв-а.

НИНА (оз нинӧм гӧгӧрво, весиг дӧзмыштӧ). Мый нин гӧрдланныд? А нинӧм он висьталӧй.

НАСТА (индӧ Ниналы ӧбразъяслань). Эсійӧс со пырӧмӧн тшӧтш аддзим да чайтім, мый ті енлы нин юрбитны босьтчӧмныд.

НИНА (гӧгӧрвоӧ да ачыс серӧктӧ). Эсійӧяссӧ... Да Толя найӧс кыськӧ вайис. Мич вылӧ пӧ.

ПРОКОР ИВАН (керигмоз). Ёна и мичаӧсь.

НАСТА. Нинӧм абунас жӧ ноксянныд.

ПЕДӦТ МИШ. Вӧчнысӧ нинӧм да. Пуктысьтӧгыд да ытшкытӧгыд кадыд кузь...

ПРОКОР ИВАН (Ниналы). Мый нӧ сійӧн кӧсйӧ вӧчны?

НИНА (дӧзмыштӧ). Ме нӧ мый тӧда?

НАСТА (Ниналы). Закар Парасьтӧ ӧд эн на вунӧд?

НИНА. Кывтыдсьыд? Кодлӧн тай керкаыс муас пырӧма?

ПРОКОР ИВАН. Пырас, дерт, некодлы отсыштныд да. Челядьыс эз вӧв.

НАСТА (водзӧ ассьыс нуӧдӧ). Сійӧс со пӧгибӧ карсаяс воштісны.

ПЕДӦТ МИШ. Дзик эськӧ пӧгибӧ эз да. Ми ӧд орччӧн моз олам. Аддза. Гоз-мӧдысь и пыралісны.

НАСТА. Тӧдан кӧ, ачыд и висьтав. Музей йывсьыс.

НИНА. Мый, мый?

НАСТА. Музейӧн сійӧс кутісны ыдждӧдлыны карсаяс волӧм бӧрад. (Мишлы). Миш, висьтав.

ПЕДӦТ МИШ (чай стӧкансӧ бокӧ пуктӧм бӧрын лӧсьӧдчӧ висьтавны). Сувтіс пӧ менам кильчӧ дорӧ биа югыд машина. Чолӧм-здоровье пӧ, бабӧ,— збодера чолӧмасьӧма ӧти.— Тіян важ кӧлуй абу? Сукман либӧ печкан. Эм эськӧ пӧ, сёшайтъяс, да! Эн-ӧ кулачитны локтӧй? Ми пӧ, бабӧ, карса музейысь. Важ кӧлуй чукӧртам. Ӧгашыд, дерт, нинӧм ёнасӧ эз гӧгӧрво, мыйла ковмӧма налы шыбласыс. Но сетіс. Сы бӧрын верстьӧ мужичӧйяс вель ылісянь кыссьӧны да сылӧн сиктын медся важ керкаас пырӧны. Ӧтилы ӧбраз колӧ, мӧдлы пеша мыччы. Дивъяпырысь пӧч сеталӧ. Быдлаын жӧ важ кӧлуйыс мешайтчӧ. Весиг сьӧм мыччӧны. Дивӧ пӧ дай сӧмын... Бур, мый эг пӧ шыблав. Весиг стынсӧ пыклыны дядьӧясӧс медавлі тайӧ сьӧм вылас.

(Ставӧн сералӧны).

НАСТА. Тэнад, колӧкӧ, сьӧм вылӧ жӧ босьтіс?

НИНА. Ог тӧд.

НАСТА. Сьӧм мед оз таргайт. Менам мамӧлӧн ӧбразыс сарайын куйлӧ жӧ. Сета, колӧкӧ.

НИНА (вежӧ сёрнисӧ). Но, он сэсся юӧй?

СТАВӦН. Оз ков.

ПЕДӦТ МИШ. Ва потшӧстӧ кӧть век потш.

НИНА. Но, сідзкӧ, мамӧ, тэ да ме идралам.

(Нывбабаяс петкӧдӧны вайӧмторсӧ).

ПРОКОР ИВАН. Петавны кӧ ыркӧдчыны лоӧ-а.

ПЕДӦТ МИШ. Колӧкӧ, дозла довгылам?

ПРОКОР ИВАН. Бӧрынджык.

НАСТА (пырӧ). Мый нин бара вашкӧдчанныд?

ПРОКОР ИВАН. Сідз, варовитам.

НИНА (пырӧ). Ми мамӧкӧд лавкаӧ кӧсъям ветлыны. Тані матын.

ПРОКОР ИВАН (чеччӧ). Ме, сідзкӧ, тшӧтш.

ПЕДӦТ МИШ (кӧсйӧ чеччыны жӧ, но бӧр пуксьӧ). Менам мыйкӧ винаыс петӧ ли мый, делӧ лои.

НАСТА (лӧсьӧдчӧ петны). Сідзкӧ, кольччы. Шойччышт.

ПРОКОР ИВАН. Керка видзысь пыдди. (Мигнитӧ Мишлы, петкӧдлӧ ӧти чуньсӧ),

ПЕДӦТ МИШ (гӧгӧрвоӧмӧн довкнитӧ). Шойчча инӧсь. (Иванлы вылӧ шуӧ). Тырмас.

НАСТА. Мый тырмас?

ПЕДӦТ МИШ. Мися, тырмас сэсся гуляйтны. Мудзи мыйкӧ. (Ставӧн мунӧны. Педӧт Миш ветлӧдлыштӧ жырйӧд. Сэсся сувтӧ. Мыйкӧ гусьӧн видлалӧ гач зепсьыс. Та кості пырӧ Толя. Аддзӧ видлалӧмсӧ. Гора кызӧктӧ).

ПЕДӦТ МИШ (ырсмунӧмӧн бергӧдчӧ). Толя!

ТОЛЯ. Кысь нӧ менӧ тӧданныд?

ПРДOТ МИШ. Кыдзи нӧ ог тӧд. Куим во сайын пир дырйиыд вель на гораа сьылі да.

ТОЛЯ. Сідзкӧ, ті Ниналӧн сиктысь?

ПЕДӦТ МИШ. Сэтысь, сэтысь. (Чургӧдӧ кисӧ, но мӧдыс оз воча сэт).

ТОЛЯ (оз на тӧд). А колӧкӧ, керкасӧ петкӧдны пырин? Синмыд тай дулалыштӧма-а. Татшӧмыс райцентрад вель уна, коді мыйкӧ шепыштны видзӧдӧ.

ПЕДӦТ МИШ (скӧрмӧ). Тэ-тэ, эн ёнасӧ. Он ко кӧсйы тӧдны, муна дай (Лӧсьӧдчӧ петны).

ТОЛЯ (тупкӧ туйсӧ). Ог лэдз, колӧкӧ, тэ мый босьтін?

ПЕДӦТ МИШ (ярмӧ). Ме нэмнас на ем некодлысь эг вӧрзьӧдлы. Юнытӧ юла, а мед гусявны...

ТОЛЯ (кутӧ сійӧс сойӧдыс, кыскӧ телефон дорӧ). Час, милицияӧ триньӧбтылам. Сэні ставыс югзяс.

(Педӧт Миш петитчӧ. Мӧдыс кыскӧ. Тадзи ноксигас суӧны найӧс ветлысьяс).

ПРОКОР ИВАН (нинӧм гӧгӧрвотӧг уськӧдчӧ Мишлань). Тэ мый, юин кӧ сэсся бара кутін кокниасьны.

ПЕДӦТ МИШ (ярмӧмӧн). Чӧрту голяныд. Ме кая.

ТОЛЯ (кутӧ). Некытчӧ он пет.

НАСТА (Педӧт Мишлань). Мый нӧ лоин? Тадзи ӧд локтігмоз оз жӧ позь.

ПЕДӦТ МИШ. Ставныд тай ӧткодьӧсь.

НИНА (шемӧсмӧмӧн). Толя, мый нӧ лоинныд?

ТОЛЯ. Локті гортӧ, а видзӧда да, тайӧ миянын.

НИНА. Но и мый?

ТОЛЯ. Кыдзи мый? Тайӧ жӧ на пӧвстысь, кодъяс тай помӧй гусьыд куш доз ӧктӧны. Со и гусясьны пырӧма миянӧ. А тэ век восьсаӧн колян. Абу ӧд тіян сиктад. Кымынысь шулі — игнав ӧдзӧстӧ.

НИНА (серӧктӧ). Мый тэ, Толя. Тайӧ жӧ Миш чож. Батькӧд да мамкӧд тшӧтш гӧститны локтӧма. (Петкӧдлӧ мамыс да батьыс вылӧ).

ТОЛЯ (шензьӧмӧн видзӧдӧ гӧгӧрбок, но оз нюмъяв). Мый нӧ эськӧ оз висьтась.

ПЕДӦТ МИШ (скӧра). Эг висьтась? Шуи тай, мый сиктысь вои.

ТОЛЯ. Чайті, ылӧдчӧ. Мед шуин, мый ме пӧ Нинаыдлӧн чож.

ПЕДӦТ МИШ (нерӧ). Шуин. Кыв эг удит лэдзны, милицияӧс нин коран. Добра, милицияаӧсь лоӧмныд. Ме кӧ тэ местаын гусясьысьтӧ кулакӧн зӧтшкӧбті.

ТОЛЯ. Оз позь. Законыс сэтшӧм.

ПРОКОР ИВАН. Но, ладнӧ. (Толялань). Но, чолӧмасям ли мый. (Чургӧдӧ кисӧ, мӧдыс тшӧтш зургӧ воча. Нюмсер чужӧм вылас абу).

ТОЛЯ. Здоров, тесть. (Бӧрас чолӧмасьӧ Настакӧд). Мыйӧн воинныд, тьӧща?

НАСТА (лигышмуныштӧ). Теплоходӧн. "Зарянад". Ӧдйӧ и вайис.

НИНА. Сё дивӧ тай. Ме нин повзи.

НАСТА. Повзьытӧг ӧд он ов. Пырим, а найӧ муртса оз тышкасьны. Миш, чолӧмась Толяыскӧд.

ПЕДӦТ МИШ. Чолӧмасим нин, тырмас.

ТОЛЯ. Ме нӧ мыйӧн тӧда...

ПРОКОР ИВАН (сувтӧ нин Миш дор). Тӧдны колӧ. Оз жӧ быдӧнӧс ков шышкӧн лыддьыны.

НИНА (медым вежны сёрнисӧ). Со и Толя локтіс. Ӧні позьӧ и прамӧй ног сёйны. Мам, лӧсьӧднысӧ отсав.

(Мама-ныла саймовтчӧны, мужичӧйяс чӧв олӧны).

ПРОКОР ИВАН (кӧсйӧ торкны нюжалӧм чӧв-лӧньсӧ. Толялы). Но, кыдзи, зять, олӧм мунӧ?

ТОЛЯ (оз окотапырысь). Мунӧ тай.

ПРОКОР ИВАН. Нина висьталіс, мый универмагӧ директорӧн пуктӧмаӧсь.

НАСТА (тасьті пыртігмоз). Пуктасны, дерт, грамотаа морттӧ. (Петӧ).

ТОЛЯ. Пуктісны. Ог ӧд нэмсӧ кут товароведавны. Куим во сайын нин со техникумсӧ помалі да.

НИНА (сёян пыртігмоз). И институтӧ пырны ныръясьны кӧсйӧ. Да ӧд. Толя?

ТОЛЯ. Думайта тай-а.

НИНА. Мед велӧдчӧ. Юрыс сылӧн уджалӧ. (Кӧсйӧ петны).

ПРОКОР ИВАН (нылыслы бӧрсяньыс). Мед эськӧ велӧдчӧ да. Но тэ, нылук, эн жӧ ёна лэпты ошкӧмнад. (Нина сувтӧ да бергӧдчӧ). Мед ошкӧ оз пӧр.

НИНА. Кыдз нӧ он ошкы. Мыйсӧ нин гортӧ эз вай...

(Та кості пырӧ Наста да пуктӧ пызан вылӧ вайӧмторсӧ).

НАСТА. Сэсся нинӧм эз коль. Ставсӧ вайим.

НИНА. Пуксялӧй, сідзкӧ. Сёям. (Пуксялӧны. Педӧт Мишысь ӧтдор). Тэ нӧ чожӧ, мый?

ПЕДӦТ МИШ. Ме пӧт. (Кӧсйӧ петны). Куритчышта.

НИНА (чеччӧ, кутӧ сійӧс). Но, Мишӧ чож. Мыйыс оз овлы да. Пыр кӧть дузъяв. (Пуксьӧдӧ).

ТОЛЯ. Нина, вайлы ӧти доз холодильниксьыд. (Ставыслы). Меным тӧ, дерт, оз позь. Удж вылын. А тіянлы оз лёк ло.

НАСТА. Сытӧг эськӧ бурджык да. Ставсӧ он помав. Ме тай Иванӧс стрӧжиті, мый ӧти румка мед эз вӧв юӧма.

ПРОКОР ИВАН. Ми Мишкӧд юам.

ПЕДӦТ МИШ. Ме ог жӧ кӧсйы. Гӧтырлы кыв сеті.

НАСТА (нюммунӧ). Тэ луннас дасысь шулан да.

ПЕДӦТ МИШ. Кӧть кызьысь, но ӧні ог ю. Оз ков.

НИНА (Мишлы). Но, кӧдзав нин, кӧдзав. (Батьыслань). Вайны али мый?

ПРОКОР ИВАН. Ме ӧтнамӧн юны абу велалӧма.

ТОЛЯ (вом кӧтшнас шпыньмунӧ). Сідзкӧ, донтӧмджык сувтас гӧститӧдӧмыс. (Заводитӧ сёйны).

НАСТА. Оз кӧ юны, бур нин. Оз нин ков кык мужичӧй бӧрся кыйкъявны. (Педӧт Мишысь ӧтдор ставӧн босьтчӧны сёйны).

ПРОКОР ИВАН. Сідзкӧ, лӧсьыд уджыд?

ТОЛЯ. Уджыд некор абу лӧсьыд. (Серӧктыштӧ).

НИНА. Лӧсьыд тэнад эськӧ да. Ставсӧ позьӧ гортӧ вайны.

НАСТА (оз гӧгӧрво). Гусявлан али мый складсьыс?

ТОЛЯ (водзӧ сералӧ). Мый тэ, тьӧща, висян али мый?

НИНА. Мыйла гусявны, кор сытӧг киад локтӧ.

ПРОКОР ИВАН. Меным тай нӧ оз лок. Нэмсӧ лесникалі да.

НИНА. Сідзкӧ, эн куж овнысӧ. Вот. И лесникалігӧн позьӧ вӧлі мыйкӧ вӧчны.

ПРОКОР ИВАН (ырсмунӧ). Мый?

ТОЛЯ. Ачыд тӧдан. Абу ичӧт. (Ниналы. Быттьӧ дугӧдӧ тестьыскӧд сёрнисӧ). Талун, Нинук, бара эсійӧ карса базасьыс тьӧтыс звӧнитчӧ. Вот дивӧыд. Ачыс пызан-улӧс мӧдӧдӧ, а кыськӧ тай тӧдӧ, мый магазинас кынь ку шапкаяс мӧдӧдӧмаӧсь. Он бара дзеб наысь. Шуӧ, кольӧд пӧ ӧтиӧс. Быть кольӧд, мӧдысь гарнитуртӧ мӧдӧдас. Кодӧс тай кӧсъям ньӧбны.

НАСТА. А таысь оз судитны?

НИНА. Мый тэ, мам. Оз ӧд Толя гусясь. Прӧстӧ сійӧ ӧні мездас, и мӧдыс коркӧ могмӧдас.

ПЕДӦТ МИШ (зывӧка). Местаӧ тай веськалӧмныд.

ТОЛЯ (весиг сы вылӧ оз видзӧдлы). Дерт, ӧткымынӧн завидьтӧны.

НИНА. А мыйта лои Толялӧн ёртыс. Oні кӧ чукӧстас, то сикт джынйыс локтас. Весиг прокурорыс.

ПЕДӦТ МИШ. Прокурорсӧ нин мыйӧнкӧ могмӧдӧма. Усьӧмсьыд полӧ жӧ тай. Вольсалӧ усян местаас.

НИНА (ыззис, кӧсйӧ ошйысьны рӧдвуж водзас). Сійӧ тӧ мый на, велӧдчӧм морт. А хозмагса продавечыс. Велӧдчытӧм и быдӧн, а ыджыд чина да грамотаа йӧз ки на ки чолӧмасьӧны. Лёк кыв шуӧмысь полӧны, мед чурки-буди оз скӧрмы.

ПРОКОР ИВАН. Мыйсяма олӧм пуксис. Миян сиктын ӧд сідз жӧ кутісны. Ваясны шочджыка овлысь тӧвар и асьныс чашъясны. Водзті, во кызь вит сайын, сельпоын пред да бух вӧлі. Ӧти вузасьысь. И ставсӧ могмӧдлісны. Ӧні сельпосаяс нёль жырйӧ оз тӧрны. Менам нылӧй нин сэтшӧм лоӧма.

НАСТА (гӧгӧрвоӧ, мый верӧсыс вермас пузьыны да зільӧ вежны сёрнисӧ). Тіянлы эськӧ том улысь кага нин лӧсьӧдны кад.

ПЕДӦТ МИШ (Толялань). Лӧсьӧдас тайӧ.

НИНА. Ми тай шуим тайӧн нӧрӧвитлыны.

ТОЛЯ. Аслыным олыштам. Лунвылӧ со быд гожӧм на ветлім. А каганад...

ПЕДӦТ МИШ (аслысмоз). Чужас кӧ ӧд, Насталы жӧ йӧткыштасны. Дояркаав пӧ совхозад да кагасӧ на видз.

ПРОКОР ИВАН (век жӧ ассьыс нырӧ). Тэ вот, Нина, шуан, мый (бара чуньяссӧ ниртыштӧ) со этійӧ... локтӧ зептад.

ТОЛЯ. Локтӧ. Мӧдъяслы кӧ вомӧс та кузя эг восьтлы. Нина рӧдвужлы со паськӧдчи-а. Да и асьныд гӧгӧрвоанныд ӧнія олӧмтӧ. Коді кӧні уджалӧ, сійӧн и лякӧссьӧ.

НАСТА. Ме ас пайысь паньтыр йӧв на гортӧ эг кыскыв-а.

ТОЛЯ. Эн сӧр.

ПРОКОР ИВАН (дӧзмыштӧ). Мый эн сӧр. Мый эн сӧр. Сё збыль.

ТОЛЯ (босьтӧ асьсӧ). Но, ладнӧ. Кыдзи кужанныд. Асьныд мӧвпыштлӧй. Со ме кутшӧмкӧ мортлы судзӧді стенӧ шлапкан донтӧминик ковёр. Татшӧмыд шоча овлӧ. Сійӧ меным шайт кызь зептӧ сюйӧ. И зэв на нимкодь мортыдлы. Ӧд ӧкмыссёасӧ кӧ босьтіс, ружтыштмӧн сьӧмсӧ мынтіс. А тані...

ПРОКОР ИВАН. И босьтан?

ТОЛЯ. Йӧзсӧ ӧд он обидит. Ог кӧ босьт, сійӧ ачыс абу рад. Думайтас, мый ме лӧгаси да мӧдысь ме дорӧ эн матыстчы. Босьта кӧ, то ылысянь вашъялігтырйи чолӧмасьӧ, ас мортӧн лыддьӧ.

ПЕДӦТ МИШ (тайӧ сёрни дырйиыс педзӧ, кӧсйӧ кыв сетны). Да ӧд абу жӧ ставныс татшӧмӧсь.

ТОЛЯ (веськодя). Абу, дерт. Но эмӧсь. Коді эм, меным тырмасны.

НАСТА. Пуксьӧдасны кӧ? Позьӧ кӧ эськӧ, мед да. Он тай лёка олӧй.

ТОЛЯ. Мыйысь? Буртор вӧчӧмсьыс?

ПЕДӦТ МИШ. Да тайӧ жӧ... (Корсьӧ стӧч кыв да оз сюр) рочӧн кӧ... взятка. Таысь ме ӧні верма асьто милицияӧ нуны.

ТОЛЯ (серӧктӧ, нерӧ сійӧс). Ну, ну... А кыдзи тэ висьталан, мый ме босьта? Коді меным сетіс?

ПЕДӦТ МИШ. Миянлы висьталін.

ТОЛЯ. Ме шмониті.

ПЕДӦТ МИШ. Эн. Аддза ӧд син сертиыд.

ПРОКОР ИВАН (шеныштӧ кинас). Но ладнӧ, тайӧс. (Толялань). Со ме тэныд мый, зять, шуа. Тэ ӧні миян рӧдсӧ водзӧ нуӧдысьыс.

ТОЛЯ. Ме ассьым рӧд нуа.

ПРОКОР ИВАН (скӧракодь торкӧ). Гӧтрасин Нина вылӧ, сідзкӧ, миянлысь тшӧтш. Эн кыскы сійӧс ас бӧрсяыд. Вай эн пежав миянӧс. Думайтан, ме лесникалігад ӧткымынъяслы бурджык вӧр эг индыв? Индылі. Парматӧ ме бура тӧда, быд пельӧсӧ волі. Но таысь грӧш эг босьтлы. Кылан?!

ТОЛЯ (скӧрмыштӧ жӧ). Мый нӧ ті менӧ велӧдны локтінныд? (Ниналы). Тэ корин али мый?

НИНА (весиг поззьыштӧ). Толюк! Ме ӧд эг жӧ.

ТОЛЯ. Со мый! (Рӧдвужыслы). Миян Нинакӧд асланым нин олӧм. Кыдзи кӧсъям, сідзи и жыруйтам.

ПРОКОР ИВАН (оз небзьы). Сідзкӧ, со мый тэ меным висьтав. Но, шуам, чукӧртан тэ сьӧм, а мый вылӧ?

НИНА. Машина ньӧбны.

ПРОКОР ИВАН (нылыслы). Тэнӧ оз юавны. Ӧткодьӧсь нин.

ТОЛЯ. Да, машина вылӧ. Курортӧ ветлыны.

ПРОКОР ИВАН. А тэ дзикӧдз тшыксьӧмысь, сісьмӧмысь он пов? Горшлуныд ӧд пинь висьӧм кодь. Первой ӧти пинь висьмас, машина колӧ. Мӧд пиньӧ вуджас, нӧшта мыйкӧ. Видзӧдан да, вомыд куш. И морӧс пытшкыд тӧштшӧ. Сӧмын ӧти сьӧм син водзад.

ПЕДӦТ МИШ (Ниналы). Помнитан Пиля Матрентӧ?

НИНА. Ставсӧ на помнита.

ПЕДӦТ МИШ. Вот сійӧ нэмсӧ дзӧрис-оліс сьӧд нянь да ва вылын. Вэсиг пач дзоньтавны сьӧмла собесӧ шыӧдчывліс. А мыйӧн куліс да, книжка вылас сьӧмыс вель этша и вӧлӧма... кӧкъямыс тысяча. Нылыслӧн пиыс сійӧс во джынйӧн и пызйыштіс-юис.

ПРОКОР ИВАН. Вот-вот. (Толялы). Тіян челядь весигтӧ со абу на. Кулӧм бӧрад юнысӧ весиг некодлы.

ТОЛЯ (дозалӧ).Тырмас! Ставӧн зэв лютӧсь велӧдны. (Чеччӧ да петӧ).

НИНА. Збыльысь, абу жӧ мича. Локтӧмӧн тшӧтш вувзьысинныд морт вылас. Сійӧ ӧд эз на сэтшӧм уна и босьтлы. Регыд на уджалӧ да.

ПРОКОР ИВАН. Сійӧн и колӧ вувзьысьнысӧ, мед сімыс эз сёй мортсӧ.

ПЕДӦТ МИШ (ӧвтыштӧ кинас). Тайӧс, буракӧ, няръялӧма нин.

НИНА. Тэ, Миш чож, некыдз он вермы ӧвсьыны.

ПРОКОР ИВАН (Ниналы). Нина, мыйкӧ тай тэкӧд неладнӧ. Аслад юрыд вошны кутӧма. Верӧсыдлы вомас и видзӧдан.

НАСТА. Да. Тэнӧ кӧ вӧлі кывзыны, челядьыд пасьтӧг быдмисны. Йӧзлы гортысь нуны ставсӧ видзӧдан. (Ниналы). Вывтісӧ эськӧ мужичӧйясьідлысь оз жӧ ков кывзыны. Ми на, бабаяс, олӧмсӧ бергӧдысьясыс.

ПЕДӦТ МИШ (первойысь нюммунӧ). Ті, ті, тіян вылӧ кӧ усян.

(Пырӧ Толя. Сійӧ сюся видзӧдӧ вель дыр Педӧт Миш вылӧ, а сэсся видзӧдласнас кытшовтӧ мукӧдсӧ).

ТОЛЯ (Ниналы). Нина, тэ эсійӧ, зажигалкасӧ, кодӧс тай ме вайи, эн босьтлы? Но, эсійӧ... Сьылӧ тай ӧзтігас?

НИНА (чуймӧ). Эг, Толя, эг.

ТОЛЯ (ставныслы). Со мый. Кодкӧ босьтіс менсьым зажигалка, коді вӧлі мӧд жырйын. Наысь ӧтдор миянын некод эз вӧв? (Ниналы).

НИНА. Эз.

НАСТА (шӧйӧвошӧмӧн). Колӧкӧ, ачыд кытчӧкӧ пуктін да вунӧдін.

ТОЛЯ. Кытчӧ пуктылі, сэтысь и видзӧдлі. Местаыс сӧмын.

ПРОКОР ИВАН. Колӧкӧ, кодкӧ тӧрыт узьысь вӧлі. Либӧ топӧдлӧмсьыд лёктӧ песны босьтчин?

ТОЛЯ. Нӧшта мый? Узьысьясӧс кутам лэдзны! Абу ӧд общежитие...

НИНА. Эз, некод эз узь.

ТОЛЯ. Сідзкӧ, кодкӧ тіян пӧвстысь.

ПРОКОР ИВАН. Вай эн скӧрмӧд. Ми босьтім? Гусялім али мый?

ТОЛЯ. Но эн гусялӧй, колӧкӧ. Но вермас лоны, куритчан ӧзтінныд да пуктынысӧ вунӧдінныд. (Видзӧдӧ Педӧт Миш вылӧ).

ПЕДӦТ МИШ. Мый нӧ ме вылӧ синтӧ чашкӧдін?

ТОЛЯ. Тестьӧс да тьӧщаӧс ог сэтшӧма думайт босьтӧмӧн, кыдзи тэнӧ, да сійӧн.

ПЕДӦТ МИШ. Мый? Ме босьті?!

НАСТА. Йӧймин али мый, Толя? Миян рӧдын кузь киаыс эз вӧвлы.

ТОЛЯ. Ог тӧд, ог тӧд. (Педӧт Мишлы). А мый тэ вӧлі менам пыригӧн зепсьыд видлалан?

ПЕДӦТ МИШ. Мый сэсся, зептӧс оз позь видлыны?

ТОЛЯ. А век жӧ?

ПЕДӦТ МИШ. Мун, пока эг сизьдышт. (Сьӧкыда ышловзьӧ). Лоӧ улич вылас петавны. А то тані ӧвадӧсь.

НИНА. Ӧшиньыс пӧдса да, кытысь сылы?

(Педӧт Миш ӧвтыштӧ кинас да петӧ).

ТОЛЯ (Ниналы). Петав сы бӧрся. Дзебны кӧсйӧ.

НИНА (кӧсйӧ петны). Час.

ПРОКОР ИВАН. Нина! Сулав. Мый тэкӧд? Он жӧ чож вылад думайт?

ТОЛЯ. Пет, кодлы шуӧны!

НИНА (видзӧдӧ верӧс да бать вылас). Ме ӧд бӧра-водза. (Петӧ).

ПРОКОР ИВАН. А дивӧ тай.

НАСТА (тшӧтш шензьӧ). Миянӧс нин гусясьысьясӧн кутісны шуны.

НИНА (пырӧ). Кильчӧ помын куритчӧ.

ПРОКОР ИВАН. Тэнӧ эськӧ ньӧръявны.

ТОЛЯ (видзӧдӧ часі вылӧ). Пажын помасис. Колӧ мунны. (Ставныслы) - Висьталӧ сылы, мед пуктас, кытысь босьтіс. (Мунӧ).

ПРОКОР ИВАН (Ниналы). Ноко, нылук, ректы сумкаяссӧ.

НИНА (оз гӧгӧрво). Час, ректа. (Петкӧдӧ).

НАСТА. Час ме Мишӧс видзӧдла. Зэв ёна лёкмис да мыйкӧ вӧчас нӧшта.

НИНА (пыртӧ сумкаяссӧ). Час, бать, тайӧс ме местита мешайтчанінысь. (Петӧ).

ПРОКОР ИВАН. Оз ков. Ми каям.

НИНА (чуймӧ). Мый?

ПРОКОР ИВАН. Бӧр мунам. Гӧститім и тырмас. (Ышловзьӧ. Пырӧны Миш да Наста).

НИНА (Насталы). Мам, батьӧ кайны кӧсйӧ.

(Наста видзӧдӧ верӧс вылас, мӧдыс тшӧтш).

ПРОКОР ИВАН. Каям, Наста, лов тані пӧдӧ.

ПЕДӦТ МИШ. Каям, дерт, ме ас пайысь ӧти сутш ог ов.

НИНА. Мый ті лоииныд? (Кутыштлӧ кинас ставнысӧ). Батьӧ, мамӧ? (Мишлы). Миш чож, колӧкӧ, босьтлін да вунӧдін пуктынысӧ?

ПЕДӦТ МИШ. Эк тэ, Нина! Да ӧд ме тэнӧ этатшӧмӧн (петкӧдлӧ кинас) тӧда. (Мукӧдыслы). Мӧдӧдчим.

ПРОКОР ИВАН (видзӧдӧ Нина вылӧ). Коркӧ тэ ичӧт на вӧлін да висьмин чорыда. Ме сэки тэныд свежӧй чери думышті кыйны. Вит вугыра и донкаыс вӧлі. Зэв сюся кӧвсӧ видлалі. Лзччи ва дорӧ. И шудыд вылӧ шедіс ыджыд чери. Кыскыны куті, а сійӧ и орӧдчис. Бӧрас видзӧдлі да ӧтилаті кӧвйыс рыжмӧма. Кутшӧм шог сэк меным вӧлі. И ӧні татшӧм. Быттьӧ бур ногӧн тэнӧ быдті-велӧді, а рыж местаыс кольӧма. Эг казяв. (Босьтӧ сумкасӧ да петӧ).

ПЕДӦТ МИШ. Нина, кытчӧдз вай дзикӧдз эн пежась, мун тайӧ шойданник дорсьыс. Куканясьтӧдзыд. А то, видзӧда да, тіян олӧмныд тшынасьысь сэрапом кодь, синсӧ йӧзыслысь курӧдӧ. Кай гортад. (Петӧ).

НАСТА. Мыйкӧ тай эз ладмы. Ставыс быттьӧ бур тіян да. Кайӧны да ӧтнамтӧ ог жӧ кольччы. (Кутлӧ Нинаӧс). Бура олӧй.

(Звӧнитӧ телефон).

НИНА (босьтӧ трубкасӧ). Кывза. Тайӧ тэ, Мый? Зажигалкаыд пызан йӧрад вӧлӧма. (Шыбитӧ трубкасӧ бокӧ). Мам, кылан? Сюрӧма зажигалкаыд. Удж вылас нулӧма. Горӧд, мед бергӧдчасны.

(Наста петӧ).

НИНА. Со ӧд нинӧм абусьыс сэтшӧм шум кыптыліс.

НАСТА (пырӧ). Ог пӧ локтӧй. Эз бергӧдчыны. Ме суӧда.

НИНА. Да ӧд теплоходыс оз нин кай. Висьтав, мед бергӧдчасны.

НАСТА (кутлӧ нывсӧ). Бура олӧй. А, гашкӧ, бӧр гортад каян? Миян ӧд сэні ӧні зэв гажа. Каян?

НИНА. Ог.

(Наста петӧ).

НИНА (босьтчӧ звӧнитны). Толя, найӧ мунісны. Дзикӧдз. Мый? Мед! Мый нӧ лоин? Найӧ жӧ менам бать-мам. (Пуктӧ трубкасӧ). Мыйла и волісны? (Чӧв олыштӧ). Гашкӧ, суӧдлыны да? (Тзрмасьтӧг, но петӧ жырсьыс).

ПОМ.