Komi Zyrians Traditional Culture

КОМИ КУЛЬТУРА ГРАММАТИКА СЛОВАРИ ЛИТЕРАТУРА МУЗЫКА ТЕАТР ЭТНОГРАФИЯ ФОТОАРХИВ КНИГИ




Декоративный столб, дерево.
Работа Вячеслава Кислова.
Сад скульптуры, Сыктывкар.

Чукӧртіс Ю.Рочев.

Книга лӧсьӧдыссянь · Коми Мойдъяс


Юрий Рочев, 1978

Тайӧ сборникас лои пыртӧма 51 коми мойд, кодъясӧс уна во чӧж гижалісны-чукӧртісны фольклор радейтысьс XIX нэм шӧрсянь ӧнія кадъясӧдз. Текстъяссӧ бӧрйигӧн книга дасьтысь медводз пуктіс ас водзас мог паськыдджыка петкӧдлыны коми йӧз костын бергалысь унаджык мойд сюрӧс. Мойдъяслысь дорвывлунсӧ бӧрйӧма "Сравнительный указатель сюжетов. Восточнославянская сказка" книга вылӧ ыстысьӧмӧн (Отв. ред. К.В.Чистов. Л., 1979.— Дженьдӧдӧмӧн кӧ — СУС). Первой мунӧны пемӧсъяс йылысь мойдъяс, сэсся волшебнӧйяс, помасьӧ сборникыс бытӧвӧй да сідз шусяна мойд-анекдотъясӧн. Быд татшӧм мойд чукӧрыс пансьӧ оригинальнӧй сюрӧса мойдъясӧн, кодъясӧс СУС-ын абу урчитӧма, сэсся сэтшӧмъяс, кодъяслӧн сюрӧсыс тӧдса "Указатель" серти да мунӧны торъя номер улын. Мыйӧн посниджык номерыс, сымын водзӧджык меститӧма мойдсӧ. Колӧ, дерт, тӧдчӧдны, мый мукӧд йӧзкостса мойдсӧ гумовтӧма уна юкмӧсысъ, сійӧс быттьӧ ачыс мойдысьыс йитлӧма торпыригъясысъ да лӧсьӧдӧма выль текст. Шуам, "Полисон" мойдысь позьӧ казявны СУС серти татшӧм сюжетнӧй визьяс: 303, 313 Н*, 531, 550, 653, и позьӧ чайтны, мый тайӧ композициясӧ лӧсьӧдіс ачыс мойдысьыс.

Ми казьтыштлім нин, мый татчӧ веськалӧм мойдъясыс чукӧрмисны уна воӧн, гижасьӧмсӧ вӧлі нуӧдӧма некымын принцип серти, гижӧдъясыд ӧта-мӧдсьыс ёнакодъ торъялӧны. Татшӧм серакотша гижӧдъястӧ сьӧкыд лыддьыны джӧмдавтӧг, сы вӧсна текстъяссӧ ковмис вуджӧдны литературнӧй кыв вылӧ. Колисны вежлавтӧг сӧмын ӧткымын сёрни сикасъясысь (диалектъясысь) пыртӧм кывъяс, кодъяс отсалӧны петкӧдлыны мойдысьыслысь сёрнитан сямсӧ либӧ диалектыслысь аслыспӧлӧслунсӧ, шуам, лягӧй (лягушка), водзасьӧм (гӧснеч), йылӧм (кага), ликтыны (петкӧдлыны), месанитны (кӧзяйкаавны) да с.в. Татшӧм сяма кывъясыслы примечаниеясын сетсьӧ гӧгӧрвоӧдан пасйӧд. Царь кывнас коми сёрниын вӧдитчӧны кык ног — царь и сар, та вӧсна сійӧс текстъясас колям сідзи, кыдзи шуалӧ мойдысьыс.

Мойдъяс кындзи книга помас эм пасйӧдъяс, кытӧні индӧма, коді мойдіс да коді гижис мойдсӧ, а сідзи жӧ, кор эм сы вылӧ помкаыс, кыв гӧгӧрвоӧдан индӧдъяс.

Ю.Г.Рочев.
------------

Примечаниеясын индыссьӧны медшӧр да колана юӧръясыс: кодлысь, кӧні, кутшӧм воын да коді гижӧма вайӧдӧм мойдыслысь текстсӧ; тайӧс кӧ абу тӧдмалӧма, индӧдъяссӧ лои кольӧма. Вариантыс кӧ йӧзӧдлӧма нин, та йылысь висьтавсьӧ жӧ, унаысь йӧзӧдлӧмторыд йылысь пасйыссьӧ сӧмын медводдза изданиеыс. Классификация дырйи урчитӧма бара жӧ сӧмын медъёна тӧдчан аслыспӧлӧслуныс: пемӧсъяс йылысь, волшебнӧй да бытӧвӧй мойдъяс. Мойдыслысь сюрӧссӧ (сюжетсӧ) стӧча арталӧм могысь отсӧг вылӧ босьтӧма "Сравнительный указатель сюжетов. Восточно-славянская сказка" (СУС) книга. Кор эм коланлуныс, сэки примечаниеясын гӧгӧрвоӧдсьӧны тӧдтӧм кывъяс либӧ сёрникузяяс; мукӧддырйи висьтавсьӧ и сы йылысь, кутшӧм вежӧртасыс сійӧ либӧ мӧд этнографическӧй понятиелӧн.




Василий Игнатов. "Коми языческий городок" (гуашь, 1995).

Коми Мойдъяс

*   *   *

Реклама Google: